កាលពីព្រេងនាយ នៅលើដីយើងនេះ គ្រប់ស្រុកទាំងអស់មិនមានពស់ពិស និងពស់ឥតមានពិសទេ មានតែពស់កេងកង។ មាននិទានថា៖ កាលដើមឡើយមាន មនុស្ស ២នាក់ប្ដីប្រពន្ធ, ប្រពន្ធឈ្មោះនាងនី មានកូនស្រីមួយឈ្មោះនាងអេត។ ប្ដី នោះទៅជួញអង្កាំ បាត់ជាយូរអង្វែង។ ថ្ងៃមួយអស់បងប្អូនជិតខាង គេបបួលគ្នាទៅ រកឧស។ ឯនាងនីឮគេថាបបួលគ្នាក៏ទៅជាមួយនឹងគេដែរ យកនាងអេតជាកូនទៅ ផង លីដឹង ចូលព្រៃបានឃើញឧសមួយធំ។ នាងនីយកដឹងពុះឧស លុះពុះយូរបន្តិច ទៅ ដឹងក៏រង្គោះធ្លាក់ទៅក្នុងរន្ធពស់ ។
នាងនីមើលទៅឃើញដឹងនិងពស់កេងកង ក៏និយាយនឹងពស់ នោះឲ្យហុច ដឹងឲ្យ។ ឯពស់កេងកងឆ្លើយឡើងថា៖ «អើ! បើនាងឯងដោយអញ ធ្វើប្រពន្ធអញ ទើបអញឲ្យដឹង បើនាងឯងមិនដោយអញ មិនធ្វើជាប្រពន្ធអញទេនោះ អញមិន ឲ្យដឹងទេ»។ នាងនីឮពស់កេងកងថាដូច្នោះហើយ ហេតុតែជាស្រីខូច ក៏ទទួលព្រមថា
«អើ ! លែងតែអ្នកឲ្យដឹងមកខ្ញុំចុះ ចាំល្ងាច សឹមខ្ញុំឲ្យមេអេតមកហៅ»។ ពស់កេង កងឮនាងនីថាដូច្នោះក៏ឲ្យដឹងមក។ នាងនីផ្ដាំថា «ដល់ល្ងាច សឹមឲ្យមេអេតមកហៅ»
ហើយនាងនីក៏ទូលឧសទៅផ្ទះជាមួយនឹងនាងអេត។ លុះដល់ព្រលប់នាងនី ក៏ប្រើមេ អេតជាកូនឲ្យទៅហៅពស់កេងកង។ នាងអេតទៅដល់ឈរនៅមាត់រន្ធពស់ ហៅថា «ពស់កេងកងអើយ នាងនីឲ្យហៅ !»។ ឯពស់កេងកងឮហើយលូនចេញមក។ នាង អេតឃើញពស់ក៏ភ័យខ្លាចព្រឺស្ញើបអស់ទាំងខ្លួន ប៉ុន្តែខ្លាចម្ដាយព្រោះម្ដាយប្រើមកក៏ ខំសង្កត់ចិត្តនាំពស់ទៅផ្ទះ។ ពស់នោះធំណាស់លូនទៅលើស្មៅបាក់រាបអស់ ដល់ផ្ទះ ហើយក៏ឡើងទៅដេកជាមួយនឹងនាងនី។ នាងនីនិយាយនឹងពស់កេងកងថា «ខ្ញុំមាន ប្ដី ឥឡូវនេះគាត់ទៅជួញអង្កាំពីរ បីឆ្នាំមកម្ដងៗ»។ ពស់កេងកងសួរថា «ប្ដីនាងឯង ទៅប៉ុន្មានថ្ងៃ ប៉ុន្មានខែទៀតនឹងមកដល់?» នាងនីឆ្លើយថា «មិនដឹងជា ប៉ុន្មានខែ ប៉ុន្មានថ្ងៃទៀត នឹងមកដល់ទេ» ពស់កេងកងនិងនាងនី ក៏ដេកលក់ជាមួយគ្នាទៅ ដល់ជិតភ្លឺទើបពស់កេងកងលានាងនីទៅរូងវិញ។ នាងនីផ្ដាំថា «បើប្ដីខ្ញុំមក ខ្ញុំមិន ឲ្យមេអេតទៅហៅទេ អ្នកកុំមក, បើប្ដីខ្ញុំមិនទាន់មកនោះ ខ្ញុំប្រើមេអេតឲ្យទៅហៅអ្នក សឹមអ្នកមក»។ ពស់កេងកងក៏ទៅឯរូងខ្លួនវិញទៅ។ រាល់តែល្ងាចនាង នីប្រើ មេអេត ឲ្យទៅហៅពស់កេងកង។ នាងអេតខ្លាចម្ដាយក៏ទៅហៅតាមពាក្យម្ដាយប្រើ ប៉ុន្តែក្នុង ចិត្តខ្លាចពស់នោះណាស់ ត្បិតពស់នោះធំណាស់ហើយវែងផង។ មួយទៀតខឹងក្នុង ចិត្ត ត្បិតម្ដាយសហាយនឹងពស់។ នាងអេតទៅដល់មាត់រូងហើយហៅថា «ពស់កេង កងអើយ នាងនីឲ្យហៅ» ពស់កេងកងឮក៏លូន ចេញមកហើយ ឆ្លើយថា «អេតអើយ! ថាអញមិនទៅឪពុកអេតនៅកាត់ក្បាលអញដាច់» នាងអេតឆ្លើយថា «ឪពុកអញទៅ ជួញអង្កាំ ពីរ បីឆ្នាំមិនទាន់មកដល់»។ ពស់កេងកងឮនាង អេតប្រាប់ដូច្នោះ ក៏លូន ចេញអំពីរន្ធមក ហើយចេះតែទៅមកៗតែសព្វថ្ងៃ។ នាងនីសហាយនឹងពស់កេងកង ទាល់តែផើម។ លុះយូរបន្តិចទៅប្ដីនាងនីមកពីជួញអង្កាំវិញ ឃើញនាងនីពោះធំនឹក សង្ស័យក៏សួរនាងអេតជាកូន។ នាងអេតប្រាប់ឪពុកថា «ម៉ែគាត់សហាយនឹងពស់ កេងកង តែវេលាព្រលប់កាលណាឲ្យខ្ញុំទៅហៅតែសព្វថ្ងៃ»។ ឪពុកឮនាងអេតប្រាប់ ដូច្នោះក៏និយាយនឹងនាងអេតថា «ដល់ល្ងាចហងឯងទៅហៅពស់នោះទៀត អញចាំ កាប់វានៅមាត់ទ្វារ ហើយហងឯងកុំឲ្យម្ដាយហងឯងដឹង»។ ឯនាងអេតលុះដល់ ព្រលប់ក៏ទៅហៅពស់កេងកងថា «ពស់កេងកងៗ ! នាងនីឲ្យហៅ »។ ពស់កេងកង ឮហើយឆ្លើយថា «អេតអេតអើយ ! ថាអញមិនទៅ ឪពុកអេតនៅកាត់កអញដាច់»។ នាងអេតឆ្លើយថា «ឪពុកអញទៅជួញអង្កាំពីរ បីឆ្នាំមិនទាន់មកដល់» ។ ពស់កេងកង ឮនាងអេតប្រាប់ដូច្នោះស្មានថា ឪពុកនាងមិនទាន់មកពីជួញអង្កាំមែន ក៏ទៅដូចសព្វ ថ្ងៃ។ ឯឪពុកនាងអេតកាន់ដាវពួននៅមាត់ទ្វារចាំកាប់។ ពស់កេងកងលូនចូលក្នុងទ្វារ បន្តិច ឪពុកនាងអេតកាត់កដាច់ ហើយកាត់មួយកំណាត់ ខាងកន្ទុយយកទៅដាក់លើ ស្កាក មួយកំណាត់ខាងក្បាលយកទៅដាក់លើមែកពុទ្រា ឯកណ្ដាលខ្លួនយកទៅ ពន្លះពន្លាត់ស្បែកចោល ហើយផ្ដាំនាងអេតថា «កុំឲ្យម្ដាយហងឯងដឹង តែត្រូវទុក សាច់ស្លឲ្យម្ដាយហងឯងស៊ី»។ ឪពុកនាងអេតក៏លាងឈាមពស់ជ្រះអស់មិនឲ្យមាន សល់។ ឯនាងនីពុំបាន ដឹងជាប្ដីកាប់ពស់សហាយស្លាប់ទេ ព្រោះពេលនោះ នាងនី មិននៅ ទៅសួរបងប្អូននៅផ្ទះឆ្ងាយ។
លុះព្រឹកឡើងនាងអេតយកសាច់ពស់មកស្លទុកឲ្យនាងនីជាម្ដាយស៊ី។ នាងនី ឃើញសម្លខ្លាញ់រលើបទាំងចានទាំងឆ្នាំង ក៏សួរនាងអេតថា«បានសាច់អ្វីស្លមីអេត!»។ នាងអេតប្រាប់ថា «សាច់ជ្រូក»។ នាងនីគិតស្មានថាសាច់ជ្រូកមែន ក៏ឲ្យមីអេតដួស សម្លយកមកស៊ីបាយ។ កាលនាងអេតដួសសម្លមកឲ្យនាងនីជាម្ដាយស៊ីនោះ មានក្អែក មួយ វាឃើញក្បាលពស់ដាក់លើមែកពុទ្រា វាចង់ស៊ីសាច់ពស់ វាបូលថា «កឡូវៗក្លេម ក្លមលេបសាច់ប្ដីឯង»។ នាងនីកំពុងស៊ីបាយឮក្អែកបូលដូច្នោះ ក៏មើលទៅលើមែក ពុទ្រា ឃើញក្បាលពស់កេងកងលើមែកឈើ ហើយនាងនីនឹកអាណិតស្រក់ទឹកភ្នែក តែនាងពុំហ៊ានយំព្រោះខ្លាចប្ដី ដែលអង្គុយស៊ីបាយជាមួយគ្នា។ ប្ដីឃើញនាងនីស្រក់ ទឹកភ្នែកក៏សួរថា «ហេតុដូចម្ដេចបានជាស្រក់ទឹកភ្នែក?»។ នាងនីឆ្លើយថា «ស៊ីបាយ ក្ដៅ សម្លក្ដៅ រឭកកូនចៅ រលោងទឹកភ្នែក»។ ឯក្អែកនោះចេះតែបូលថា «កឡូវៗ ក្លេមក្លមលេបសាច់ប្ដីឯង ក្បាលដាក់លើដើមពុទ្រា កន្ទុយដាក់លើស្កាក»។ នាងនី មើលទៅលើស្កាកឃើញកន្ទុយពស់កេងកងលើនោះ។ ឯប្ដីនាងនីដឹងថា ប្រពន្ធ សហាយ នឹងពស់កេងកងពិតប្រាកដហើយ ក៏នឹកភ្នកក្នុងចិត្តខឹងចង់សម្លាប់នាងនី ប៉ុន្តែធ្វើមិនឲ្យនាងនីដឹងខ្លួន។ ដល់នាងនីផើមចាស់ផ្ទៃ ជិតនឹងសម្រាលប្ដីបបួល ទៅ កក់សក់នៅមាត់បឹង លុះដើរទៅដល់មាត់បឹងប្រាប់ប្រពន្ធថា «ទៅទៀតឲ្យឆ្ងាយពី ស្រុកគេ យើងនឹងកក់សក់លេងឲ្យសប្បាយតែពីរនាក់ម្ដង»។ នាងនីមិនដឹងខ្លួនឯង ថា ប្ដីសម្លាប់ ស្មានថាប្ដីនាំទៅកក់សក់មែន ក៏ដើរចូលទៅក្នុងព្រៃឆ្ងាយទៅ។ លុះ ឃើញកំពង់មួយរាបស្អាត វាលល្អ ប្ដីប្រាប់ប្រពន្ធថា «កំពង់នេះរាបសប្បាយយើង ឈប់កក់សក់នៅនោះចុះ» ឯនាងនីមិនដឹងខ្លួនជាប្ដីគិតសម្លាប់ក៏អង្គុយកក់សក់នៅ មាត់ច្រាំង។ ប្ដីនោះក៏ហូតដាវកាប់នាងនីពីក្រោយខ្នងមិនឲ្យដឹងខ្លួន ដាច់ពាក់ កណ្ដាល ខ្លួនស្លាប់ទៅ។ ពេលនោះឃើញសុទ្ធតែកូនពស់លូនចេញមកអំពីពោះនាង នីមក។ ប្ដីនាងនីក៏កាប់កូនពស់នឹងដាវ ខ្លះកាប់មិនទាន់ ក៏លូនចូលទៅក្នុងក្រហែងដី ខ្លះមុជក្នុងទឹក ខ្លះចូលទៅក្នុងព្រៃ។ ព្រោះហេតុនេះបានជាមានពស់ច្រើនបែប ច្រើន យ៉ាង មកដល់ឥឡូវនេះ ។
ឃ្លាតឆ្ងាយ ណាយចិត្ត
ប្រភព | ប្រជុំរឿងព្រេងខ្មែរភាគ១ ទំព័រទី៧-១០